GMK Röportajlar’ın 47’ncisini üyemiz Süleyman Utku Bozkurt’a ayırdık. Bozkurt, iletişim tasarımı alanında oldukça iştahlı olduğunu, bunun da tek bir alana odaklanmak yerine farklı alanlarda üretim yapmasını sağladığını ifade ediyor. Konsept tasarımından hareketli görüntüye uzanan bu çeşitlilik, son yıllarda Grafik Tasarım Sergisi’nde kazandığı çeşitli kategorilerdeki GMK ödülleriyle de kendini gösteriyor. Sanat, tasarım ve güncel olanı kendisi için sürekli bir beslenme alanı olarak gören tasarımcıyla profesyonel çalışmaları, özel projeleri ve mesleğin geleceği üzerine bir sohbet gerçekleştirdik.*

Grafik tasarımcı olmaya nasıl karar verdiniz? Bize serüveninizden bahseder misiniz?
Eğitmenlerin ağırlıkta olduğu bir aile ve çevrede büyüdüm. Büyük ablam resimde çok yetenekliydi. Küçükken onun lise döneminde yaptığı desenlere bakıp inanılmaz etkilendiğimi hatırlıyorum. O yüzden büyük ablam benim ilk “ilham perim” diyebilirim. Annem de el işçiliğinde iyiydi ve evdeki bu üretim sürecinin beni olumlu etkilediğini düşünüyorum. 90’lı yılların başında ben de çizimler yapıyordum ve onlar hakkında ailem ve yakınlarımdan aldığım değerlendirmeler beni oldukça motive etti. Eğitmenlik başta kaçındığım bir alan olsa da zamanla bunun genetik bir durum gibi beni içine çektiğini fark ettim. Bu alanda babamdan çok şey öğrendiğimi söyleyebilirim. Özellikle mesleğimizin en önemli unsurlarından biri olan “karşındakini dinleme ve anlama” konusunda bana katkısı büyüktür. Kendisi müfettiş olarak Türkiye’nin farklı yerlerinde çalıştı; bu da bizim farklı kesimlerden insanları tanımamıza vesile oldu. Ailede sanat ve tasarım eğitimi almış ilk kişi benim. Önce Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi Resim Bölümü’nde okudum. O dönemde sevdiğim müzik gruplarının albüm kapaklarını yeniden çizerdim. Genel olarak hep bir hikâye etrafında bir şeyler yaptığımı hatırlıyorum. İşlevselliği odağa alan üretimler yapmak, beni zamanla tasarıma itti. Lisedeki öğretmenlerimin de üniversitede grafik tasarım okumam yönünde yönlendirmeleri olmuştu. Ancak ilk olarak Dokuz Eylül Üniversitesi’nde Tekstil Tasarımı Bölümü’ne başladım. Orada okurken grafik tasarım bölümüyle sürekli temas hâlindeydim. Bu durum, grafik tasarıma olan isteğimi iyice alevlendirdi. Tekstil tasarımı stajı yaptığım bir dönemde, biraz da “köprüleri yakarak” tekrar sınava girdim. Neticede Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Grafik Tasarım Bölümü’nü kazanıp hayalime kavuştum.

 PARiBU-Arter, illüstrasyon, afiş ve hareketli görüntü tasarımı, 2023 (Emre Özen ile)

Garanti Bankası, konsept, tipografik illüstrasyon, afiş ve görsel kimlik tasarımı, 2016

İletişim tasarımında ilgi duyduğunuz veya çalıştığınız spesifik bir alan var mı?
Bu konuda oldukça iştahlı olduğumu söyleyebilirim. Bu yaklaşım, tek bir alana odaklanmak yerine iletişim tasarımının farklı alanlarında üretim yapmamı sağladı.

Magnum, illüstrasyon ve ilan tasarımı, 2021 (Yiğit Zigaloğlu ile)

 
Sizce bir tasarımcının tasarım anlayışı ile müşterinin beklentileri veya kararları arasında nasıl bir denge olmalı?
En başta sağlıklı bir iletişim kurulması ve sürecin bu doğrultuda ilerlemesi gerektiğini düşünüyorum. İletişim tasarımı özelinde bakıldığında, işi doğru kanallarla, doğru şekilde yapmak ve müşteriye bunu doğru şekilde anlatmak bizim işimizin temeli bence.

 Corny, tasarım direktörü, demo 3D animasyon tasarımı, 2024 (Mehmet Yıldız ile)

Bugüne dek yaptığınız işler arasında sizin için en önemli olanlar hangileri?
Kişisel olarak, bir fikri geliştirip tasarlamaya başladıktan sonra sürece başkalarının da dahil olduğu projelerden büyük keyif alıyorum. Bir gün —şu an aktif olarak devam etmese de— belki birileriyle devam ederiz samimiyetindeki bu özel projelerin yeri bende ayrıdır. Bu bağlamda numbermemories ve Rotate Design Project işlerimin zamansız ve sürdürülebilir yapıda olması hoşuma gidiyor. Reklam sektöründe ise Anıl Eren Küçük ile uzun bir süreçte farklı formlardan geçerek en samimi ve duygulu hâline büründürdüğümüz, ekibimizle tamamen bir “gönül işi” samimiyetiyle hayata geçirdiğimiz Immortal Posters projesi benim için çok özel. Bunun yanında Yiğit Zigaloğlu ile yaptığımız ve zamanla başka işlere de ilham verdiğini görüp mutlu olduğumuz McDonald's 7/24 işi de benim için önemli projelerden biri.

 McDonald’s 7/24, retoucher, ilan ve açıkhava tasarımı, 2019 (Yiğit Zigaloğlu ile)

Rotate Design Project, 2017

Bugüne dek sizi en fazla etkileyen tasarım hangisi ve neden?
Burada kimi söylesem diğerine ayıp olur. Yolumda bana ilham olan herkese sadece teşekkür edebilirim.
 
Yaşadığınız şehrin tasarımlarınızı etkilediğini düşünüyor musunuz?
Kesinlikle düşünüyorum. İnsan hayatı boyunca biriktirdikleriyle ilerliyor. Yaşadığınız olumlu ya da olumsuz her şey sizinle geliyor ve sizi geliştiriyor. On yıl önce hatırladığım bir yer ya da insan, bana bugün hâlâ bir şeyler katabiliyor. Önemli olanın gerçekten görmek, dinlemek, anlamak (en azından anlamaya çalışmak), deneyimlemek ve saygı duymak olduğunu düşünüyorum.

Anadolubank, logo ve kart tasarımı, 2020 ve 3D animasyon tasarımı, 2025 (Mehmet Yıldız ile)

Vestel Desibel Kablosuz Kulaklık, illüstrasyon ve ilan tasarımı, 2016 (Ferhan Dayıoğlu ile)

Bugüne dek işlerinizde telif sorunlarıyla karşılaştınız mı?
Kişisel işlerime bazen başka şehirlerdeki, hiç bilmediğim ajansların web sitelerinde rastladığım oldu. Çalıştığım ajanslarda da zaman zaman benzer durumlar yaşanabiliyor; ancak bu konularda her zaman iyi ekiplerle çalıştım. İşin kendi bağlamı içinde dönüşmesi ve başkalarıyla etkileşime girmesi aslında hoşuma giden bir durum. Ancak doğrudan ve izinsiz kullanılması etik değil. Publicis’te çalışırken yaptığım numbermemories projesinin tüm içeriğini “açık veri” (open data) olarak paylaştım, örneğin. Proje o yıl GMK’dan En İyi Web Tasarımı Ödülü’nü de aldı ve dünyanın farklı yerlerinden çok güzel etkileşimler ve yorumlar aldık. Projeyi kitap hâline getirmek isteyen tasarımcı arkadaşlarım da oldu. Bu fikre hâlâ açığım. Projenin sadece Covid dönemiyle anılmasını istemiyorum. Umarım bir gün yeniden ele alıp devam ederiz.

Number Memories, konsept, tipografi, illüstrasyon, afiş ve web tasarımı, 2020 (Web tasarımı Serhat İşbilen ile)

İletişim tasarımı alanındaki güncel işleri takip ediyor musunuz?
Düzenli takip ettiğim belirli isimler yok ancak yıllardır “Haftaya Ortaya Karışık” başlığı altında sevdiğim ve ilgimi çeken içerikleri haftalık olarak listeliyorum. İyi bir iletişimcinin sanattan, tasarımdan ve güncel olandan sürekli beslenmesi gerektiğine inanıyorum. Bu listeyi zaman zaman güncelleyip WhatsApp’taki genç tasarımcı arkadaşlar ve öğrenci gruplarıyla paylaşıyorum. Bir kişiyi bile o an yaratıcılık bakımından harekete geçiriyorsa benim için yeterli.

Af Örgütü, afiş ve web sitesi tasarımı, 2018

Size göre iyi tasarım nedir?
İyi tasarım, doğru bir iletişim bağlamında, doğru bir brifle bütün taşların yerine oturduğu, zamana direnen ve zaman içinde üretkenliğini koruyabilen tasarımdır.

Fanzehir, afiş ve sosyal medya gönderi tasarımı, 2021

Son dönemde üzerinde çalıştığınız yeni projeleriniz var mı?
Yapay zekânın da etkisiyle yeniden ele almam gereken ve titizliğimden dolayı zaman alan projelerim var. Şu sıralar üniversitelerden davet geldikçe öğrencilerle bir araya gelmek ve onların yolculuklarına eşlik etmek de benim için en anlamlı uğraşlardan biri. Bunun yanında sektörde de aktif olarak devam ettiğimiz ve ödül potansiyeli gördüğümüz projelerimiz de mevcut.

DIGIGUARDIANS, illüstrasyon, 2022

Kamufle, Storyboard, logo, tipografi, afiş, sosyal medya gönderi tasarımı, 2022 (Tuaf Project ve kolaj sanatçısı Metin Toplu ile)

Tasarım dışında uğraştığınız alanlar var mı?
Yirmi yılı aşkın süreye yayılan yüzlerce A4 çizimim, onlarca eskiz defterim var ve hâlâ çizmeye devam ediyorum. İşin teknik yanını düşünmeden yaptığım bu çizimlerin zihnimi beslediğini düşünüyorum. Bunları bir web sitesinde bir araya getirme düşüncem var. Instagram’da @suleymanutku_onlydrawing adlı bir hesabım da var. Şu an çok aktif değil ama yakın zamanda onunla da yeniden ilgilenmeyi planlıyorum. Bunun dışında kısa animasyon senaryoları yazıyorum. Animasyon alanında ulusal ve uluslararası ödüllerim oldu; ancak tamamen iş kaygısından bağımsız üretim yapmak şu an için zor görünüyor. Ayrıca yapay zekâyı kendi çizimlerimle eğiterek bu alanda çeşitli denemeler yaptığımı da söyleyebilirim.

Campaign, illüstrasyon, 2020

George Floyd (Özel Proje), illüstrasyon ve afiş tasarımı, 2020

Ne zamandır GMK üyesisiniz? GMK’nın çalışmaları hakkında ne düşünüyorsunuz?
2009’dan beri üyeyim. GMK’nın özellikle kampüs etkinliklerini çok değerli buluyorum. Uluslararası bağlantılarının artması da oldukça sevindirici. GMK’nın, ülkemizde kreatif üretim yapan herkesi besleyen köklü ve önemli bir kuruluş olduğunu düşünüyorum.
 
Mesleğinizin geleceği hakkında ne düşünüyorsunuz?
Sevmeden yapılması zor bir meslek. Yeniliklere uyum sağlamak zaman zaman zorlayıcı olsa da bu işi gerçekten seviyorsanız ilerlemeye devam ediyorsunuz. Gençlerde de bu kaygıyı çok görüyorum; tavsiyem yılmamaları. Yaratıcılık her beyinde benzersizdir ve kendi farkını ortaya koyan tasarımcı, her dönemde yolunu bulacaktır.

Cloud, konsept, illüstrasyon, afiş ve defter tasarımı, 2017

VogFx, konsept, logo, illüstrasyon, afiş ve görsel kimlik tasarımı, 2012

Günümüzde teknolojinin grafik tasarıma etkileri üzerine ne düşünüyorsunuz?
Özetle: Panik yok, şimdilik yola devam.
 
Grafik tasarımın toplum üzerindeki etkisi ve tasarımcının sorumlulukları nelerdir?
Bireysel sorumluluklarınızın bilincindeyseniz, bu durum iş ahlakınıza da yansır. Her şeyin başı doğru iletişim kurmaktır.Yaptığımız işin bireysel bir eylem olmadığını bilerek ilerlemek, bir iletişimci olarak bana daha doğru bir refleks gibi geliyor.
 
Bugünkü siz, mesleğinin henüz başındaki size ne söylerdi?
“Hatalar seni büyütür, hata yapmaktan çekinme; ama bilgisayar başında daha az otur, daha çok uyu, daha fazla yürü, hava al ve sporu hayatından asla çıkarma.”

*Röportaj: Aycan Erarslan (GMK Üyesi)